Deel via:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp

Hoe kom je in een Flow?

Ga je weleens helemaal op in wat je doet? Ken je het gevoel dat optreedt wanneer er niks anders lijkt te bestaan dan de taak waar je mee bezig bent? Dit gevoel wordt in de wetenschap ook wel ‘flow’ genoemd. 

Wanneer we flow ervaren, worden taken moeiteloos uitgevoerd, zijn we gelukkiger en voelen we ons gestimuleerd om ons verder te ontwikkelen. Tijdens een flow-ervaring maken we endorfine en dopamine aan; het ervaren van flow is dus letterlijk belonend voor ons. Het geeft een gevoel van tevredenheid. 

De bekende Hongaarse psycholoog en onderzoeker Mihaly Csikszentmihalyi heeft zijn leven gewijd aan het bestuderen van flow. Hij beschrijft flow als de meest optimale toestand waar iemand zich in kan verkeren. Onderzoek naar flow-ervaring in bijna tienduizend mensen laat zien dat flow-ervaringen meestal aan acht voorwaarden voldoen. In deze blog lees je wat deze voorwaarden zijn en wat je zelf kan doen voor meer flow in jouw werk. 

Wist je dat:
Flow zo genoemd wordt omdat mensen flow-ervaringen vaak beschreven met metaforen over stromend water. 

1. Maak een duidelijk stappenplan

Naast weten wat je wilt bereiken, is het belangrijk om te weten welke precieze stappen nodig zijn om daar te komen. Om helemaal op te kunnen gaan in de taak is het van belang dat je tijdens het uitvoeren van de taak niet meer actief na hoeft te denken over wat je moet doen. Breek daarom van te voren het einddoel op in behapbare en duidelijke stappen. Een goed begin is dus letterlijk het halve werk.

2. Zorg voor directe feedback

Om in een flow te komen, helpt het om het effect van je handelen op de situatie zichtbaar te maken. Dit wordt ook wel het creëren van ‘directe feedback’ genoemd. Dat betekent niets meer of minder dan dat je onmiddellijk kunt zien wat er door jouw handelen gebeurd in de situatie. Bij sommige taken is dit makkelijker dan bij andere taken. Bij het schoonmaken van een vieze vloer zie je bijvoorbeeld direct het effect van je handelingen en heb je dus directe feedback te pakken zonder dat je daar iets voor hoeft te doen. In welke taken krijg jij directe feedback? En hoe kun je dit nog meer stimuleren?

3. Zoek de optimale balans tussen je competentie en de complexiteit van de taak

Herken je het fenomeen dat lastige taken vaak zorgen voor gedachten over hoe en wanneer je dit tot een goed einde gaat brengen? En te makkelijke taken al snel leiden tot het zoeken van afleiding? Om je aandacht volledig bij de taak te kunnen houden, is het belangrijk dat de uitdaging en je vaardigheden goed met elkaar in balans zijn. Onderstaande grafiek illustreert de relatie tussen de vaardigheden en uitdagingen.

4. Werk geconcentreerd

Flow ervaringen worden gekenmerkt door de ervaring dat we niet meer na lijken te denken over wat we moeten doen; het handelen lijkt automatisch te gaan. We zijn in een flow-ervaring zo geconcentreerd dat we ons helemaal een voelen met de taak. Sommige mensen rapporteren hierbij zelfs een gevoel van extase. Om in een flow te komen, is het daarom aan te raden om niet te veel afleiding te hebben en ervoor te zorgen dat je genoeg mentale capaciteit hebt om jezelf goed te concentreren.

5. Blijf met je aandacht in het hier en nu

Wanneer je flow ervaart, is er slechts ruimte voor het heden. Zorgen over vroeger of later krijgen geen kans om aan de oppervlakte te komen omdat de volledige aandacht nodig is voor de taak. Csikszentmihalyi legt uit dat dat het resultaat is van ons beperkte vermogen tot concentratie. Gezien onze hersenen niet te veel prikkels tegelijk aan kunnen, kunnen we in een staat van flow niets anders meer opmerken dan de taak waarmee we bezig zijn. Hoe makkelijker je met je aandacht in het hier en nu kan blijven, hoe beter je een flow-ervaring stimuleert.

6. Beheersing

Wanneer je flow ervaart, voel je competentie en controle. Je hebt het gevoel dat je de mogelijkheid hebt om de dingen zo te laten gebeuren zoals jij dat wilt. Dat gevoel van beheersing hangt ook samen met je vaardigheden. Hoe beter je bent in bepaalde vaardigheden en hoe meer ervaring je opdoet hoe eerder je een gevoel van beheersing zult ervaren. De crux hierbij is dat je nog wel een gevoel van uitdaging moet behouden. 

De zes voorwaarden die hierboven beschreven staan, kan je in zekere mate beïnvloeden. Naast deze beïnvloedbare voorwaarden vond Csikszentmihalyi nog twee aspecten die in het merendeel van de flow-ervaringen voor kwamen. 

7. De tijd vliegt of kruipt

Wanneer je flow ervaart, heb je het gevoel dat de tijd vliegt of juist in slow-motion voorbij gaat. Het gevoel van tijd past zich aan aan waar jij op dat moment mee bezig bent. In het boek ‘Flow in zaken’ benoemt Csikszentmihalyi een anekdote van een Olympisch kunstrijdster die dit effect mooi beschrijft ‘De tijd versnelt en vertraagt; het lijkt wel alsof hij zich onderwerpt aan jouw wil… Als je bijvoorbeeld geconcentreerd bent gaat hij langzamer. En als je echt een goed gevoel hebt over iets heel moeilijks, iets dat meestal heel lang duurt, dan gaat hij heel snel.’ Leuk feitje: het merendeel van de mensen wiens flow-ervaring is onderzocht, rapporteert dat ze ervaren dat de tijd sneller gaat. 

8. Verlies van zelf

Wanneer je in flow bent en helemaal opgaat in je ervaring vergeet je niet alleen het verleden en de toekomst, maar ook vaak jezelf. Je verliest jezelf als het ware helemaal in het handelen. Veel mensen rapporteren ook het prettige gevoel dat ze ‘een zijn van met alles’ of ‘onderdeel zijn van een groter geheel’. 

Mihaly wist toen hij zijn oorspronkelijke boek schreef waarschijnlijk niet dat de term “flow” een “household term” zou worden. Het concept flow is in de loop der jaren uitgegroeid tot een van de meest onderzochte fenomenen in de positieve psychologie. Het is niet alleen een belangrijk concept voor individueel welzijn, maar ook erg interessant voor werkgevers en hr-professionals. 

Wil je meer weten over het begrip flow en hoe je dit kunt toepassen in je werk of hoe je dit kunt stimuleren bij jouw doelgroep? Dan kunnen we het boek Flow van Mihaly Csikszentmihalyi van harte aanbevelen. Dit boek krijg je thuis gestuurd wanneer je deelneemt aan de Postacademische Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling.

Deel via:

Share on linkedin
Share on twitter
Share on facebook
Share on whatsapp

Werk op basis van wetenschap en zet de volgende stap in je eigen ontwikkeling.

Ondersteun jij mensen in hun persoonlijke ontwikkeling, bijvoorbeeld als coach, HR professional, L&D professional of psycholoog? Geef je de voorkeur aan werken op basis van wetenschap en ben je klaar om de volgende stap in je eigen ontwikkeling te zetten? De Postacademische Opleiding Persoonlijke Ontwikkeling helpt je om jouw professionele visie op ontwikkelen te verdiepen. 

Dr. Mattheis van Leeuwen

Mattheis vindt de zin van het leven in het ontdekken van nieuwe kennis en verbanden. Hij is een wetenschapper in hart en nieren en zit altijd bovenop de nieuwste inzichten (of dat nu gaat over psychologie, filosofie of fundamentele natuurkunde). Mattheis is psycholoog, universitair docent aan de Radboud Universiteit en spreker en adviseur op het gebied van motivatie, betekenis & gedrag. Daarnaast is hij medeoprichter van de Behavior Change Group en auteur van Hidden Persuasion. In zijn vrije tijd verdeelt hij zijn aandacht tussen zijn vrouw, dochters, literatuur & natuur.